Van 6 november 2026 tot en met 28 februari 2027 presenteert het Frans Hals Museum in Haarlem de tentoonstelling Hals-Rembrandt, de eerste expositie die volledig gewijd is aan de combinatie van schilderijen van Frans Hals en Rembrandt van Rijn. In totaal worden negentien werken getoond, elf van Hals en acht van Rembrandt, bijeengebracht uit nationale en internationale collecties. Voor de tentoonstelling zijn tijdsloten vereist.
Twee meesters van het levensechte portret met een verschillende werkwijze
Hals en Rembrandt worden allebei gerekend tot de belangrijkste schilders van de zeventiende eeuw en deelden hun interesse in levensechte portretten en zogenoemde karakterkoppen in losse schilderstijl. Ze richtten hun aandacht niet uitsluitend op rijke regenten maar ook op kinderen, muzikanten en vrolijke drinkers. Toch werkten ze fundamenteel anders: Rembrandt voegde schilderend laag na laag toe op zoek naar de kern van zijn onderwerp, terwijl Hals trefzekerder en directer te werk lijkt te zijn gegaan, met schilderijen die aanvoelen als snapshots van de werkelijkheid. Of de twee elkaar direct hebben beinvloed is niet bekend; ze werkten in verschillende steden maar waren tijdens hun leven allebei al beroemd en bewogen zich in overlappende kringen.
Rijksmuseum leent vijf werken waaronder De Staalmeesters
Een uitzonderlijk bruikleen van vijf schilderijen uit het Rijksmuseum maakt de tentoonstelling mogelijk, waaronder Rembrandts De Staalmeesters uit 1662, dat directe verwantschap vertoont met de regentenstukken van Hals. Naast de Rijksmuseumwerken zijn bruiklenen afkomstig van het Mauritshuis, Museum Boijmans Van Beuningen, de Staatliche Schlosser in Schwerin, het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen, The Phoebus Foundation, Museum De Lakenhal en de Collectie Six. Rembrandts portret van Haesje Jacobsdr van Cleyburg hangt naast Hals’ Cornelia Voogt uit de eigen collectie van het Frans Hals Museum. Hals’ Portret van een man uit Boijmans wordt speciaal voor de tentoonstelling gerestaureerd.
Intieme presentatie van negentien werken die nooit eerder samen te zien waren
Het Frans Hals Museum bezit met veertien werken van Hals de grootste collectie van deze schilder ter wereld. Zes daarvan zijn in de tentoonstelling opgenomen. De negentien werken worden in een intieme setting gepresenteerd die bezoekers uitnodigt langzaam te kijken en overeenkomsten en verschillen te speuren in houding, gezichtsuitdrukking en schildertechniek. De onlangs gezamenlijk door het Frans Hals Museum en het Mauritshuis verworven Musicerende kinderen van Hals hangt naast Rembrandts vroege Musicerend gezelschap uit 1626, normaal te zien in Museum De Lakenhal als langdurig bruikleen van het Rijksmuseum.
Een vergelijking die al lang had kunnen worden gemaakt
Het is opmerkelijk dat het ruim drie en een halve eeuw heeft geduurd voordat een museum een tentoonstelling wijdde aan de vergelijking tussen Hals en Rembrandt. Beide schilders zijn individueel uitgebreid bestudeerd en tentoongesteld, maar hun werk naast elkaar plaatsen in een gerichte vergelijking is kennelijk tot nu toe niet eerder systematisch ondernomen. Het Frans Hals Museum heeft als hoeder van de grootste Hals-collectie ter wereld een logische thuisbasis voor zo’n confrontatie, en de bereidheid van het Rijksmuseum om De Staalmeesters als bruikleen af te staan onderstreept het uitzonderlijke karakter van het project. De vraag die de tentoonstelling impliciet oproept, en die kunsthistorici wellicht meer uitgesproken zullen beantwoorden, is in hoeverre de overeenkomsten in schildertechniek berusten op een gedeelde Hollandse traditie of op directe wederzijdse kennis van elkaars werk.
Bron: Persbericht Frans Hals Museum, gepubliceerd in april 2026. Tentoonstelling Hals-Rembrandt van 6 november 2026 tot 28 februari 2027, Frans Hals Museum, Groot Heiligland 62, Haarlem.
