Kunstmuseum Den Haag en Escher in Het Paleis hebben vier werken aangekocht die te zien zijn in de tentoonstelling Escher & Islamic Art: 20 Perspectives in Escher in Het Paleis (t/m 1 november 2026). Het gaat om werken van Amine Asselman, Layla May Arthur, Emin Batman en Dana Awartani.
De vier kunstenaars laten ieder op een andere manier zien hoe Eschers fascinatie voor geometrie, patronen, transformatie en islamitische kunst vandaag de dag doorwerkt in hedendaagse kunst. De werken zijn heel verschillend: van een abstract geometrisch werk geïnspireerd op Marokkaans zellige tot een sculptuur van papier, een onderzoek naar de grens tussen orde en chaos én een indringend werk over de vernietiging van cultureel erfgoed.
De aankopen zijn mede mogelijk gemaakt door Stichting de Paleiswinkel en de vrijwilligers.
Links: Amine Asselman, Metamorphosis, Zellige-techniek, 2023. Rechts: M.C. Escher, Dag en Nacht, 1938, houtsnede. Foto: Gerrit Scheurs
Amine Asselman – verandering van vorm
In Metamorphosis van Amine Asselman (Tetouan, Marokko, 1989) verandert een geometrisch patroon voortdurend van vorm. Het werk sluit daarmee mooi aan bij een van Eschers bekendste thema’s: metamorfose.
Asselman werkt vanuit zijn onderzoek naar Marokkaans zellige, een eeuwenoude tegeltraditie waarin ingewikkelde geometrische patronen met de hand worden opgebouwd. Voor Metamorphosis keek hij onder meer naar de tegelpatronen van het Spaanse paleizencomplex Alhambra en naar Eschers beroemde metamorfosewerken.
Waar Escher bijvoorbeeld dieren, planten en andere figuren in elkaar liet overgaan, kiest Asselman voor een volledig abstracte benadering. Het resultaat is een patroon dat lijkt te bewegen en waarin steeds nieuwe vormen ontstaan.
Asselman ziet de plek van zijn werk in Escher in Het Paleis als een soort cirkel die rond is: “I truly believe that the Escher in The Palace Museum would be the perfect home for this piece. It would close the circle, as it is, in a way, a tribute to Escher.”
Layla May Arthur, The Blanket uit de serie Unfolded, papierkunst, 2024. Foto: Gerrit Schreurs
Layla May Arthur – papier met een verrassende kracht
De sculpturen van Layla May Arthur (Jersey, 1999) lijken op het eerste gezicht bijna van steen of een ander zwaar materiaal gemaakt. Toch bestaan ze volledig uit papier.
Arthur bouwt haar werken laag voor laag op. Ze tekent, snijdt en improviseert tijdens het werken en reageert steeds opnieuw op het materiaal. Daardoor ontstaan complexe structuren waarin licht en schaduw een belangrijke rol spelen.
Juist het contrast tussen het kwetsbare papier en de monumentale uitstraling maakt haar werk bijzonder. Kom je dichterbij, ontdek je steeds meer details en lagen. Ook daarin is een mooie parallel met Escher te vinden: een beeld dat bij iedere nieuwe blik weer iets anders laat zien.
Emin Batman – tussen orde en chaos
Met Order Disorder onderzoekt Emin Batman (Amsterdam, 2000) de grens tussen perfectie en imperfectie. Geïnspireerd door de geometrische patronen van het Spaanse paleizencomplex Alhambra laat hij delen van het tegelpatroon vervagen en ontbreken.
Het werk doet denken aan Eschers Orde en chaos uit 1950, maar Batman geeft het thema een heel eigen en actuele betekenis. In zijn werk komen vragen samen over spiritualiteit, identiteit en migratie.
Wanneer wordt orde chaos? En wat gebeurt er met een patroon als er iets uit wordt gehaald? Juist in die verstoring ontstaat ruimte voor nieuwe betekenissen.
Voorgrond: Dana Awartani, Standing by the Ruins V, samengeperste aarde, pigmenten, 2024. Collectie Sfeir-Semler Gallery. Foto: Gerrit Schreurs
Dana Awartani – wat blijft als alles verdwijnt?
Standing by the Ruins van Dana Awartani (Jeddah, Saoedi-Arabië, 1987) is misschien wel het meest directe en actuele werk van de vier aankopen. Het gaat over verlies, herinnering en de vraag hoe cultureel erfgoed kan blijven bestaan wanneer het wordt bedreigd of vernietigd.
Awartani baseerde het patroon van haar werk op de buitenmuur van een paleis in Gaza. Ze verwijst daarbij naar de Arabische traditie van wuquf ‘ala al-atlal, oftewel ‘ruïnepoëzie’: het stilstaan bij een plek en bij wat daar verloren is gegaan.
De stenen in het werk zijn bewust kwetsbaar gemaakt. Awartani liet bij het vervaardigen een belangrijk bindmiddel weg, waardoor scheuren en breuken ontstaan. Die beschadigingen zijn geen toeval, maar onderdeel van het werk. Ze staan voor de kwetsbaarheid van erfgoed, gemeenschappen en herinneringen.
Tegelijkertijd gaat Standing by the Ruins over veerkracht. Over wat mensen proberen te bewaren wanneer gebouwen verdwijnen, en over de verhalen en herinneringen die ondanks alles blijven bestaan.
Eschers ideeën blijven nieuwe vormen aannemen
Met deze vier aankopen blijft de dialoog tussen Escher en hedendaagse kunst voortbestaan. De werken van Asselman, Arthur, Batman en Awartani laten zien dat thema’s als geometrie, herhaling, orde, transformatie en patronen nog altijd verrassend actueel zijn. Maar ze laten ook zien dat een patroon méér kan zijn dan een mooi beeld. Het kan verwijzen naar een eeuwenoude traditie, een persoonlijke identiteit, een veranderende wereld of iets wat dreigt verloren te gaan.
Over de tentoonstelling Escher & Islamic Art: 20 Perspectives
Maurits Cornelis Escher (1898-1972) is beroemd vanwege zijn bijzondere grafische werken waarin hij speelt met perspectief, ruimte en herhaling. Zijn prenten tonen vaak situaties die logisch lijken, maar in werkelijkheid onmogelijk zijn. Daarnaast staat Escher bekend om zijn vlakvullingen waarin hij vormen, vaak elementen uit de natuur, perfect in elkaar laat passen. Door de combinatie van kunst en wiskundige ideeën heeft zijn werk wereldwijd invloed gehad, niet alleen binnen de kunstwereld maar ook in het onderwijs en bij de ontwikkeling van films en games. Het is echter minder bekend dat hij geïnspireerd is door islamitische architectuur en mozaïekpatronen, na twee bezoeken aan het middeleeuwse fort en paleizencomplex Alhambra in Granada, Spanje. In de kleurrijke patronen op keramiek die hij ziet tijdens zijn reizen herkent hij zijn eigen net ontwaakte zoektocht naar ritme, herhaling en transformatie. Een ontdekking die een enorme impact op hem heeft en het startpunt vormt voor zijn intensieve onderzoek naar vlakvullingen. Deze zich oneindig herhalende motieven vormen een beeldtaal die tot het einde van zijn leven een centrale rol in zijn tekeningen en prenten blijft spelen.
Lees hier meer over de tentoonstelling die t/m 1 november 2026 te zien is in Escher in Het Paleis in Den Haag.
