Het kennisnetwerk Duurzaamheid & Innovatie van het Gelders Restauratie Centrum publiceert de derde aflevering van zijn podcastserie over verduurzaming bij monumenten. In deze aflevering is Marcel de Kroon, Hoofd Bouwkunde bij Geldersch Landschap & Kasteelen, te gast. Hij spreekt vanuit het recent gerestaureerde Kasteel Staverden over de aanpak die GLK hanteert voor haar portfolio van meer dan 700 gebouwen en ruim 12.000 hectare natuur- en landbouwgebied. De podcast is te beluisteren via Spotify, Apple Podcasts en YouTube Music.
Gebruik optimaliseren in plaats van het gebouw aanpassen
De centrale boodschap van De Kroon is dat verduurzaming van monumenten niet in de eerste plaats gaat om het gebouw zelf te wijzigen maar om slimme keuzes in gebruik en installaties. GLK stelt de monumentale waarden boven de verduurzaming van het object als zodanig, een houding die voortvloeit uit de verantwoordelijkheid voor rijksmonumenten waarbij ingrepen aan de bouwkundige structuur beperkt en zorgvuldig moeten zijn. Elk monument vraagt daarbij om een eigen aanpak, waarbij isolatie en installatietechniek worden gecombineerd zonder afbreuk te doen aan het historische karakter.
Kasteel Staverden als voorbeeld van integrale aanpak
Kasteel Staverden uit 1905 diende als opnamelocatie en als praktijkvoorbeeld. In dit rijksmonument werden biobased isolatiematerialen, achterzetbeglazing en een warmtepomp in combinatie met bestaande radiatoren toegepast, aangevuld met pelletkachels die worden gestookt op pellets uit Gelderland. Alle betrokken partijen werden al vroeg in het proces samengebracht in een bouwteam, wat zorgde voor een meer integrale afweging van restauratie, duurzaamheid en exploitatie. Naast energiemaatregelen komen in de podcast ook klimaatadaptatie, systeemherstel en bodemsamenstelling aan bod.
Kennisverspreiding als versneller in een complexe sector
Het kennisnetwerk D&I gebruikt de podcastreeks om praktijkkennis te delen die in de monumentensector moeilijk gestandaardiseerd kan worden omdat elk gebouw andere uitdagingen stelt. De casus Staverden illustreert dat succesvolle verduurzaming van monumenten afhankelijk is van vroege samenwerking tussen partijen en van bereidheid om bestaande systemen te integreren in plaats van te vervangen. Die benadering vraagt meer tijd en maatwerk dan bij nieuwbouw, maar is voor rijksmonumenten de enige weg die zowel aan erfgoedwaarden als aan energiedoelstellingen tegemoet kan komen. De vraag hoe opdrachtgevers als GLK de benodigde kennis en capaciteit opbouwen voor een portfolio van deze omvang is een van de centrale uitdagingen in de monumentenzorg van de komende decennia.
Bron: Persbericht Gelders Restauratie Centrum, gepubliceerd op 3 april 2026. Podcast beschikbaar via Spotify, Apple Podcasts en YouTube Music.
