Tentoonstelling in het Stadsarchief Amsterdam in samenwerking met
het Amsterdam Museum
In de 17de eeuw transformeerde Amsterdam van een middelgrote havenstad tot een machtige
wereldstad. Kunstenaars legden deze spectaculaire groei vast in stadsgezichten die niet alleen
laten zien hoe Amsterdam eruitzag, maar ook hoe de stad gezien wílde worden: als een rijke, machtige en innovatieve stad met een respectabel verleden. Voor het eerst worden de mooiste en meest iconische stadsgezichten uit deze periode samengebracht in de tentoonstelling Meesterwerk Amsterdam. Deze unieke samenwerking tussen het Stadsarchief Amsterdam en het Amsterdam Museum viert niet alleen de visuele erfenis van de stad, maar ook het 100-jarig bestaan van het Amsterdam Museum.
De tentoonstelling neemt bezoekers mee op een reis door de groeiende stad. Van de bouw van de
grachtengordel tot het imposante nieuwe stadhuis op de Dam, van levendige markten tot
scheepsdrukte op het IJ: de stadsgezichten tonen een stad in beweging. Tegelijkertijd bieden ze
een blik op het dagelijks leven in de 17de eeuw, en op de diversiteit van de samenleving in die tijd.
Het zijn de mensen die Amsterdam haar ritme en betekenis gaven, en hun verhalen zijn nog steeds
relevant.
Een historische samenwerking
De tentoonstelling is een unieke samenwerking tussen Stadsarchief Amsterdam en het Amsterdam Museum. De tijdelijke sluiting van de hoofdlocatie van het Amsterdam Museum biedt de kans om topstukken uit beide collecties samen te brengen, aangevuld met bijzondere bruiklenen uit binnen- en buitenland. Deze samenwerking markeert het 100-jarig jubileum van het Amsterdam Museum, dat sinds 1926 de verhalen van de stad verzamelt en deelt. Meesterwerk Amsterdam is een eerbetoon aan de rijke geschiedenis van de stad én aan de rol van beide instellingen in het bewaren en presenteren van dit erfgoed.
Het ontstaan van een beeldtraditie: trots, macht en citymarketing
Erik Schmitz, onderzoeker bij Stadsarchief Amsterdam: ‘’Amsterdam was in de 17de eeuw, na Rome, de meest verbeelde stad van Europa.
Kunstenaars als Rembrandt, Pieter Saenredam, Jan van der Heyden en Jacob van Ruisdael maakten werken die de stad niet alleen
documenteerden, maar ook idealiseerden. Het is in deze periode dat de basis wordt gelegd voor hoe Amsterdam in het
collectieve geheugen gegrift zal komen te staan. Wie nu de stad bezoekt en vastlegt, treedt al snel in de voetsporen van de
zeventiende-eeuwse makers van het stadsgezicht en zet – onbewust wellicht – een 400-jarige beeldtraditie voort.’’
De tentoonstelling toont hoe stadsgezichten werden ingezet als propaganda, citymarketing en hoe dit nieuwe genre zich
ontwikkelde. Bezoekers ontdekken hoe kunstenaars de werkelijkheid naar hun hand zetten wanneer dat
de ‘waarachtigheid’ van het stadsgezicht ten goede kwam: de ervaring van het beeld en de plek was belangrijker dan
de exacte weergave van de werkelijke situatie. De tentoonstelling stelt de bezoekers in staat om als het ware over de schouder van de kunstenaars mee te kijken.
Actuele thema’s: beeldvorming en identiteit
Norbert Middelkoop, conservator van het Amsterdam Museum: ‘’De tentoonstelling nodigt bezoekers uit om na te denken over hoe beelden onze kijk op de stad beïnvloeden. Wat werd in de 17de eeuw benadrukt en wat bleef buiten beeld? Welke parallellen zijn er met de manier waarop Amsterdam vandaag de dag wordt vastgelegd en gepresenteerd? In een tijd waarin sociale media en AI ons beeld van steden sturen, biedt Meesterwerk Amsterdam een reflectie op de kracht van beeldvorming, toen en nu.’’
Audiotour
Hoe klonk en zag Amsterdam eruit toen Rembrandt door de stad liep? Wat gebeurde er achter de gevels, op de kades in de haven en op de drukke markten waar mensen uit alle windstreken elkaar ontmoetten? Met een audiotour in het Nederlands en in het Engels komen de stadsgezichten tot leven. Verhalen, geluiden en verrassende details maken de tentoonstelling toegankelijk voor een breed publiek.
Publicatie en publieksprogramma
Bij de tentoonstelling verschijnt een rijk geïllustreerd boek in het Nederlands en Engels. Publiek kan ook deelnemen aan lezingen, workshops en stadswandelingen. Hierin komen thema’s aan bod zoals stedelijke groei, migratie, identiteit en de verbinding tussen het Amsterdam van toen en nu. Ook voor kinderen en families is er een passend aanbod. Over Stadsarchief Amsterdam Het stadsarchief Amsterdam beheert de rijke geschiedenis van de stad en maakt deze toegankelijk voor een breed publiek. Met tentoonstellingen, educatieve programma’s en publieksactiviteiten verbindt het archief het verleden met het heden. De tentoonstelling wordt mede mogelijk gemaakt door Stichting Vrienden van het Stadsarchief, Turing Foundation, Het Zadelhoff Cultuur Fonds en Nut Amsterdam. Over het Amsterdam Museum Het Amsterdam Museum nodigt als officieel stadsmuseum bewoners en bezoekers van Amsterdam uit om mede-eigenaar te worden van onze stad – een metropool in het klein. Dat doet
het museum door te verzamelen, te presenteren en te programmeren. Door de stad te vieren, maar ook door de mindere kanten bespreekbaar te maken en te onderzoeken wat beter kan. De hoofdlocatie van het Amsterdam Museum is momenteel gesloten in verband met renovatie. Het museum programmeert op verschillende plekken in de stad. Het Amsterdam Museum wordt structureel ondersteund door gemeente Amsterdam en VriendenLoterij.
