Vanaf 28 maart 2026 is in De Museumfabriek in Enschede de tentoonstelling Offerschatten te zien, een presentatie van archeologische vondsten die getuigen van rituele praktijken in Overijssel van de Bronstijd tot in de moderne tijd. Met topstukken uit de collecties van het Rijksmuseum van Oudheden en het Drents Museum laat de tentoonstelling zien hoe mensen door de eeuwen heen waardevolle voorwerpen achterlieten in beken, moerassen en op grafheuvels. De tentoonstelling loopt tot en met 20 september 2026.
Een zwaard uit de Bronstijd en een muntschat als blikvangers
Twee objecten springen er uit. Het zwaard van Ommerschans, een bronzen exemplaar van circa 68 centimeter dat dateert uit de periode 1500 tot 1350 voor Christus, behoort tot de oudste en meest indrukwekkende stukken. De muntschat van Hezingen vertegenwoordigt een latere periode en illustreert hoe het deponeren van waardevolle voorwerpen in het landschap een praktijk was die eeuwenlang doorliep. Gastcurator Roy van Beek benadrukt dat de vondsten niet wijzen op een geIsoleerde regio maar op een gebied dat nauw verbonden was met handelsnetwerken en rituele tradities door heel Europa.
Offeren als vraag die het verleden verbindt met het heden
De tentoonstelling stelt nadrukkelijk niet alleen historische vragen maar ook hedendaagse. Wat betekent het om iets op te offeren en herkennen we dat gedrag nog in ons eigen leven? Bij de opening op 27 maart geeft psycholoog en universitair docent Femke Nijboer van de Universiteit van Twente een reflectie op offeren door de tijd heen vanuit een hedendaags perspectief. Landschapsexpert Martijn Horst van Stichting Landschap Overijssel bespreekt het Overijsselse landschap zelf als drager van rituele betekenis. Het publieksprogramma omvat verder lezingen en activiteiten gedurende de gehele looptijd van de tentoonstelling.
Onderdeel van landelijk project om nationale archeologische collectie dichter bij publiek te brengen
Offerschatten maakt deel uit van Onder Ons, een landelijk initiatief van het Rijksmuseum van Oudheden waarbij musea door heel Nederland samenwerken om de nationale archeologische collectie toegankelijker te maken voor regionaal publiek. De tentoonstelling in Enschede is een van de presentaties die voorwerpen terugbrengt naar de regio waar ze gevonden zijn, wat de verbinding tussen object en plek versterkt. De productie werd mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van de VriendenLoterij.
Regionale archeologie als spiegel van universeel menselijk gedrag
De opzet van Offerschatten illustreert een aanpak die in de museumwereld aan populariteit wint: lokale en regionale vondsten worden niet gepresenteerd als curiositeiten uit een ver verleden maar als toegangspoort tot universele vragen over wat mensen drijft. Het deponeren van waardevolle voorwerpen in het landschap, of dat nu uit angst, dankbaarheid of verwachting van wederkerigheid was, is een gedrag dat in vrijwel alle culturen en tijdperken voorkomt. Door die verbinding expliciet te maken en een psycholoog naast een archeoloog te plaatsen, probeert De Museumfabriek een breder publiek aan te spreken dan de doorgaans al geinteresseerde museumbezoeker. Of dat lukt zal mede afhangen van hoe de activiteiten voor gezinnen en het publieksprogramma in de praktijk uitwerken.
Bron: Persbericht De Museumfabriek, gepubliceerd op 18 maart 2026. Tentoonstelling van 28 maart tot 20 september 2026. Meer informatie via demuseumfabriek.nl.
